De Nederlandse rechtspraak bestaat in grote lijnen uit civiel recht, bestuursrecht en strafrecht. Rechters kunnen er per rechtsgebied verschillende eigen benaderingen op nahouden. Laten we eens kijken naar joints.
Als je een strafrechter vraagt wat een joint is, zal deze antwoorden dat dit ‘hennep vermengd met tabak’ is. Dit totale mengsel valt onder de verbodsbepaling van de Opiumwet. Met andere woorden; het legale middel (de tabak) gaat op in het illegale middel (hennep). De Belastingdienst volgt dezelfde redenering. Over shag wordt accijns geheven, maar over een joint die zowel hennep als tabak bevat niet. De joint valt dus niet uiteen in een legaal belastbaar deel en illegaal niet belastbaar deel.
Als we naar het rookverbod kijken dan zien we iets anders. De Tabaks- en rookwarenwet hanteert ‘eigen definities’. Deze wet verstaat onder tabaksproducten: producten die geconsumeerd kunnen worden en die, al is het slechts ten dele, bestaan uit tabak. Hier zie je ten aanzien van de joint een omgekeerde benadering. Het legale product – de tabak – maakt dat wordt uitgegaan van een ‘tabaksproduct’ in plaats van een illegaal middel. De website van de NVWA is nog duidelijker en vermeldt dat het rookverbod ook geldt voor ‘producten die tabak bevatten, zoals een waterpijp of joint met tabak’.
De handhaving van het rookverbod als bedoeld in artikel 10 van de Tabaks- en rookwarenwet valt onder het bestuursrecht. In augustus 2022 oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven over een door een exploitant van een coffeeshop ingesteld hoger beroep tegen een opgelegde boete van € 600.
Niet ter discussie stond dat ‘sigaretten van pure wiet, tabaksvervangers of een mix van die twee’ niet onder het rookverbod vallen. De discussie in die zaak ging over de vraag of de exploitant het (tabaks-)rookverbod voldoende had gehandhaafd. De NVWA vond van niet en wees op de rapportage van de toezichthouder.
Die had gerapporteerd dat hij in de coffeeshop de typische geur van tabak rook. Hij had bovendien ook een pakje Lucky Strike-shag op tafel zien liggen en gezien dat mensen shag uit dat pakje gebruikten om joints te draaien. Tot slot zag hij dat bezoekers een Marlboro sigaret openbraken en de tabak gebruikten om een joint te rollen. De rechters waren op basis van deze waarnemingen ervan overtuigd dat de exploitant van de coffeeshop het rookverbod niet had gehandhaafd. De boete was terecht opgelegd.
De wetgever heeft bij het vaststellen van het rookverbod voor tabak geen aanleiding gezien om een uitzondering te maken voor coffeeshops. Dit heeft er in de praktijk toe geleid dat in veel coffeeshops geen gelegenheid meer wordt geboden om de cannabis ter plekke te consumeren. Het logische gevolg is minder zicht op het gebruik. Het negatieve effect op voorlichting en preventie laat zich raden.
De wetgever zag recent wel aanleiding om de coffeeshop uit te zonderen van het verkoopverbod voor tabaksproducten. In de ‘nota van toelichting’ lezen we hier het volgende over (citaat):
‘Reden dat coffeeshops van het verkoopverbod worden uitgezonderd is dat er apart beleid geldt ten aanzien van coffeeshops. Voorbeeld hiervan is het experiment gesloten coffeeshopketen. Op dit beleid wordt met het onderhavige besluit geen inbreuk gemaakt. Bovendien geldt dat jongeren onder de 18 jaar geen toegang tot coffeeshops hebben en daardoor in een coffeeshop niet in aanraking komen met de aldaar verkochte tabaksproducten en aanverwante producten.’
Als iemand in een coffeeshop ‘hennep vermengd met tabak’ rookt dan is formeel sprake van ‘drugsgebruik’. Dit is in de Opiumwet niet strafbaar gesteld om de gebruiker te beschermen. Met die wetenschap leg je toch zeker geen boete op aan een coffeeshopexploitant die zijn klant in een veilige gebruiksomgeving zijn hennepmengsel met tabak laat roken?
